U bent hier

Thema Medicatie

publieksversie 2019

De huisarts maakt afspraken met de patiënt over het gebruiken van medicatie. De apotheker verstrekt deze medicatie nadat de arts daarvoor een verzoek heeft gedaan. Belangrijk bij het voorschrijven is dat de huisarts inzage heeft in alle relevante informatie over medicatie.

Inleiding

Bij het eenduidig beschrijven van het medicatieproces en welke gegevens daarbij relevant zijn, is het belangrijk om onderscheid te maken tussen logistiek en therapie. In een landelijk project ‘Medicatieproces’ worden de concepten hiervoor verder uitgewerkt. De beschrijving hier sluit daarop aan.

Dit thema beschrijft het voorschrijven van medicatie door het vastleggen van de medicatieafspraak en het verstrekkingsverzoek door de huisarts, inclusief het wijzigen en staken van medicatie. Toegelicht worden de toedieningsafspraak en de verstrekking die vanuit de apotheek komen en hoe deze zich verhouden tot de voorgeschreven medicatie. De toediening van medicatie in de huisartsenpraktijk en hoe om te gaan met informatie over het medicatiegebruik uit de anamnese is beschreven. Het sturen van instructies naar de apotheek wordt kort aangestipt.

Enkele aspecten worden (nog) niet uitgewerkt in dit thema:

  • de postverwerking van inkomende medicatie berichten van apotheek en andere bronnen: er wordt voor nu vanuit gegaan dat deze heeft plaatsgevonden;
  • het medicatiegebruik en de toediening van uit een andere bron;
  • het sturen van medicatiegegevens naar andere zorgverleners (anders dan de opdrachten naar de apotheek).

Medicatiebewaking is beschreven in een apart thema. Informatie over het gebruik van het NHG-Formularium bij het voorschrijven is te vinden onder Lees verder.

Zorgproces en Informatie

Inleiding

Bij de behandeling van een patiënt kan de huisarts ervoor kiezen medicatie voor te schrijven. De arts stelt aan de patiënt voor om te starten met medicatie en maakt afspraken over het soort medicatie en het gebruik daarvan. Dit heet een medicatieafspraak. Bij het voorschrijven van nieuwe medicatie gebruikt de arts bij voorkeur een formularium (zie Lees verder).

Indien nodig verzoekt de huisarts aan de apotheek het geneesmiddel te verstrekken. Dit heet een verstrekkingsverzoek. De huisarts stuurt met het verzoek de medicatieafspraak mee naar de apotheek.

Herhalen van medicatie

Als de medicatie op is en er is niets veranderd aan de medicatieafspraak, kan de arts opnieuw een verstrekkingsverzoek doen aan de apotheek. Daarbij wordt geen nieuwe medicatieafspraak vastgelegd, de afspraak klopt immers nog. Bij het sturen van het verstrekkingsverzoek wordt ook de eerder vastgelegde, actuele medicatieafspraak meegestuurd. Er kunnen zo meerdere verstrekkingsverzoeken onder één langlopende medicatieafspraak worden gedaan.

Wijzigen en staken van medicatie

Gedurende de behandeling kan de huisarts afspreken het gebruik van de medicatie bij te stellen. De dosering kan bijvoorbeeld verhoogd of verlaagd worden, of de sterkte van het geneesmiddel kan worden gewijzigd. Dit is een nieuwe medicatieafspraak, gerelateerd aan de voorgaande medicatieafspraak. Met ingang van de nieuwe medicatieafspraak vervalt de vorige.

Het is op zo’n moment niet altijd nodig om nieuwe medicatie te laten verstrekken (een verstrekkingsverzoek te doen), bijvoorbeeld omdat de patiënt nog voldoende medicatie op voorraad heeft. In dat geval wordt er geen nieuw verstrekkingsverzoek vastgelegd en naar de apotheek gestuurd. De medicatieafspraak op zichzelf kan wel worden gestuurd zodat de apotheker weet dat de medicatieafspraak veranderd is.

Wanneer de huisarts met de patiënt afspreekt de medicatie te staken, wordt, net als bij een wijziging, een nieuwe medicatieafspraak gemaakt. De nieuwe afspraak gaat over het staken van de medicatie en daarmee vervalt de vorige afspraak, die over het gebruik van medicatie ging.

Verwerking in de apotheek

Als de huisarts een medicatieafspraak heeft gemaakt en daarbij een verstrekkingsverzoek naar de apotheek heeft gestuurd, verwerkt de apotheek dit tot toedieningsafspraak en verstrekking. De toedieningsafspraak van de apotheker ziet er vaak net iets anders uit dan de medicatieafspraak van de arts.

Meer over Zorgproces Verwerking in de apotheek

Medicatiegebruik volgens de patiënt

Het komt regelmatig voor dat een patiënt de huisarts extra informatie geeft over medicatie die hij gebruikt. De aanleiding daarvoor wisselt. Soms gebruikt de patiënt medicatie op eigen initiatief. In een andere situatie gebruikt de patiënt zijn medicatie op andere wijze dan is afgesproken (afwijkend gebruik). Of de patiënt stelt de huisarts of POH op de hoogte van medicatie die met een andere zorgverlener is afgesproken en waar de huisarts of POH niet van op de hoogte is (gebruik bij onbekende afspraak).

Meer over Zorgproces Medicatiegebruik

Toediening

Een huisarts dient geregeld medicatie toe. Denk aan een tetanusinjectie, het toedienen van diazepam bij een insult, de prikpil of een morfine-injectie. Grofweg zijn er twee categorieën: incidentele toedieningen (zoals im Diclofenac bij pijn of een tetanusinjectie in het kader van wondbehandeling) en vooraf afgesproken toedieningen (bijvoorbeeld de prikpil, een vaccinatie uit een serie of een injectie bij desensibilisatie). Het toedienen van medicatie, al dan niet in het kader van een eerdere afspraak, legt de zorgverlener vast als toediening. Ook zorgverleners buiten de huisartsenpraktijk dienen medicatie toe. De huisarts legt deze medicatietoedieningen door zorgverleners buiten de praktijk niet vast.

Therapietrouw

Op basis van de medicatieafspraken en verstrekkingsverzoeken krijgt de praktijkmedewerker een indicatie wanneer de patiënt opnieuw medicatie nodig heeft. Wanneer de patiënt eerder of later dan deze inschatting medicatie aanvraagt, kan dat aanleiding zijn om de therapietrouw na te gaan.

Gegevens en Functionaliteit

Medicatieafspraken, verstrekkingsverzoeken, toedieningsafspraken, verstrekkingen, toedieningen en medicatiegebruik worden beheerd in het dossierdeel Medicatie. Daarnaast zijn medicatieafspraken, verstrekkingsverzoeken, medicatiegebruik en toedieningen, net als de andere episode-items, episodegebonden en terug te zien in het deelcontactenoverzicht.

Het overzicht van medicatie is beschreven in het aparte Overzicht Medicatie.

printvriendelijkUse ctrl + p to print the page